BẪY QUEN THUỘC VĂN HÓA: NHẬN THỨC CỦA SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH TIẾNG ANH VỀ SỰ TƯƠNG ĐỒNG VĂN HOÁ VỚI CHATGPT
DOI:
https://doi.org/10.63506/jilc.1002.441Từ khóa:
ChatGPT; sự quen thuộc văn hóa; niềm tin vào AI; học tập ngôn ngữ có sự hỗ trợ của AI; người học EFL Việt NamTóm tắt
Nghiên cứu này tìm hiểu cách người học tiếng Anh như ngoại ngữ tại Việt Nam cảm nhận ChatGPT như một đối tác học tập gần gũi về văn hóa, cũng như cách họ mô tả mối liên hệ giữa cảm nhận về sự gần gũi này với niềm tin và việc dựa vào công cụ trong quá trình học tiếng Anh. Dựa trên khái niệm sự tương đồng văn hóa được cảm nhận và khái niệm tạm thời về “bẫy quen thuộc văn hóa”, nghiên cứu sử dụng thiết kế định tính khám phá với các cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với 15 sinh viên chuyên ngành tiếng Anh. Phân tích chủ đề cho thấy người tham gia cảm nhận sự gần gũi văn hóa qua trải nghiệm giáo dục, kỳ vọng học tập và những đặc điểm tương tác mà họ xem là quen thuộc, chứ không phải qua các đặc điểm văn hóa khách quan của ChatGPT. Người tham gia đề cập đến niềm tin và sự dựa vào AI bên cạnh những nhận thức này, nhưng chia sẻ của họ không xác lập rằng sự quen thuộc văn hóa làm tăng niềm tin hay sự dựa vào AI. Họ cũng mô tả sự hoài nghi và nhu cầu kiểm chứng thông tin do AI tạo ra, cho thấy sự quen thuộc có thể song hành với nhận thức phản biện. Nghiên cứu bổ sung góc nhìn theo bối cảnh về tương tác người học–AI và xem “bẫy quen thuộc văn hóa” là một quá trình năng động, có tính hai mặt, trong đó cảm nhận về sự quen thuộc có thể đồng thời tồn tại với việc đánh giá phản biện.
Số lượng Tải xuống
Tài liệu tham khảo
Al-Khresheh, M. H. (2024). Bridging technology and pedagogy from a global lens: Teachers’ perspectives on integrating ChatGPT in English language teaching. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100218. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100218
Babiker, I. E., Cox, J. L., & Miller, P. M. (1980). The measurement of cultural distance and its relationship to medical consultations, symptomatology and examination performance of overseas students at Edinburgh University. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 15, 109–116. https://doi.org/10.1007/BF00578141
Bakogianni, D., Liljekvist, Y., & Bui, P. (2026). GenAI as a runaway object in higher education: A socio-cultural view on AI-influenced academic practice in mathematics. Computers and Education: Artificial Intelligence, 11, 100637. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100637
Baran, M., Boczkowska, M., Hamer, K., Górecka, M., Mazurowska, K., Hekiert, D., & Grzymała-Moszczyńska, H. (2025). The ambivalent role of perceived low cultural distance in acculturation: A case of Ukrainian migrants in Poland: A qualitative study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 57(2), 316–345. https://doi.org/10.1177/00220221251387706
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Braun, V., & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. SAGE Publications. https://doi.org/10.1177/1035719X211058251
Chen, P., Chung-Fat-Yim, A., Guo, T., & Marian, V. (2024). Cultural background and input familiarity influence multisensory emotion perception. Cultural Diversity & Ethnic Minority Psychology, 30(3), 487–496. https://doi.org/10.1037/cdp0000577
Chernikova, O., Sommerhoff, D., Stadler, M., Holzberger, D., Nickl, M., Seidel, T., Kasneci, E., Küchemann, S., Kuhn, J., Fischer, F., & Heitzmann, N. (2025). Personalization through adaptivity or adaptability? A meta-analysis on simulation-based learning in higher education. Educational Research Review, 46, 100662. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2024.100662
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2024). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (5th ed.). Sage Publications.
Dang, T. D. (2026). Understanding geography teachers’ varied responses to competency-based curriculum reform in Vietnam: A qualitative typology. Teaching and Teacher Education, 172, 105365. https://doi.org/10.1016/j.tate.2025.105365
Demes, K. A., & Geeraert, N. (2014). Measures matter: Scales for adaptation, cultural distance, and acculturation orientation revisited. Journal of Cross-Cultural Psychology, 45(1), 91–109. https://doi.org/10.1177/0022022113487590
Du, J., & Alm, A. (2024). The impact of ChatGPT on English for academic purposes (EAP) students’ language learning experience: A self-determination theory perspective. Education Sciences, 14(7), 726. https://doi.org/10.3390/educsci14070726
Galindez-Acosta, J. S., & Giraldo-Huertas, J. J. (2026). Trust behavior in AI emerges from distrust in humans: A machine learning study on decision-making guidance. Computers in Human Behavior Reports, 22, 101024. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2026.101024
Glikson, E., & Woolley, A. W. (2020). Human trust in artificial intelligence: Review of empirical research. Academy of Management Annals, 14(2), 627–660. https://doi.org/10.5465/annals.2018.0057
Jæger, M. M., & Møllegaard, S. (2017). Cultural capital, teacher bias, and educational success: New evidence from monozygotic twins. Social Science Research, 65, 130–144. https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2017.04.003
Jokar, A. H. R., & Karimi, H. (2026). How does ChatGPT respond to stuttering-related frequently asked questions? A mixed-methods, cross-version comparison. Journal of Fluency Disorders, 88, 106223. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2026.106223
Le, T. M. D., Nguyen, D. H. T., Tran, K. M., Dang, V. T., & Nguyen, B. K. H. (2024). Integrating TAM and UGT to explore students’ motivation for using ChatGPT for learning in Vietnam. Journal of Research in Innovative Teaching & Learning, 19(1), 178–193. https://doi.org/10.1108/JRIT-05-2024-0116
Lee, H., Huang, Y., & Wu, T. (2025). ChatGPT in education: A systematic review of current landscape, limitations and future directions through general system theory lens. European Journal of Education, 60(4). https://doi.org/10.1111/ejed.70262
Lee, J. D., & See, K. A. (2004). Trust in automation: Designing for appropriate reliance. Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society, 46(1), 50–80. https://doi.org/10.1518/hfes.46.1.50_30392
Lee, M., Yi, T. R. J., Der-Thanq, C., Song, H. J., & David, H. W. L. (2024). Exploring interactions between learners and ChatGPT from a learner agency perspective: A multiple case study on historical inquiry. Education and Information Technologies, 30, 7167–7189. https://doi.org/10.1007/s10639-024-13114-y
Lo, C. K., Hew, K. F., & Jong, M. S. (2024). The influence of ChatGPT on student engagement: A systematic review and future research agenda. Computers & Education, 219, 105100. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105100
Norton, B., & Toohey, K. (2011). Identity, language learning, and social change. Language Teaching, 44(4), 412–446. https://doi.org/10.1017/S0261444811000309
Ostrowski, A. K., Fu, J., Zygouras, V., Park, H. W., & Breazeal, C. (2022). Speed dating with voice user interfaces: Understanding how families interact and perceive voice user interfaces in a group setting. Frontiers in Robotics and AI, 8, Article 730992. https://doi.org/10.3389/frobt.2021.730992
Pham, L., Klaus, T., & Bateh, J. (2025). Key factors influencing intention to use ChatGPT: An empirical study of U.S. students. Acta Psychologica, 260, 105516. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.105516
Rosas-Jiménez, C. A., Lokker, C., Ibhawoh, B., & Schwartz, L. (2026). Trust and overreliance on ChatGPT and its implications on critical thinking: An exploration in health policy. Discover Public Health, 23, Article 200. https://doi.org/10.1186/s12982-026-01568-z
Sarkar, A. (2026). From AI hype to workflow reality: A strategic framework for integrating generative AI across organizational functions. Organizational Dynamics, 55(1), 101202. https://doi.org/10.1016/j.orgdyn.2025.101202
Simmons, S., & Estes, Z. (2008). Individual differences in the perception of similarity and difference. Cognition, 108(3), 781–795. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2008.07.003
Suanet, I., & Van de Vijver, F. J. R. (2009). Perceived cultural distance and acculturation among exchange students in Russia. Journal of Community & Applied Social Psychology, 19(3), 182–197. https://doi.org/10.1002/casp.989
Tran, T. T., Pham, T. T., & Le, T. T. (2024). Transformative interactions: ChatGPT’s role in facilitating professional development among Vietnamese English as a foreign language teachers. Higher Learning Research Communications, 14(2). https://doi.org/10.18870/hlrc.v14i2.1558
Van Horn, K. R. (2024). ChatGPT in English language learning: Exploring perceptions and promoting autonomy in a university EFL context. TESL-EJ, 28(1), 1–26. https://doi.org/10.55593/ej.28109a8
Visser, R., Peters, T. M., Scharlau, I., & Hammer, B. (2025). Trust, distrust, and appropriate reliance in (X)AI: A conceptual clarification of user trust and survey of its empirical evaluation. Cognitive Systems Research, 91, 101357. https://doi.org/10.1016/j.cogsys.2025.101357
Wang, W., & Zou, M. M. (2026). Unveiling the role of L2 writing feedback engagement in ChatGPT-mediated language learning environment: Teacher support, L2 motivation, and emotions as predictors. European Journal of Education, 61(2). https://doi.org/10.1111/ejed.70584
Ward, C., Bochner, S., & Furnham, A. (2005). The psychology of culture shock (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203992258
Xu, X., Su, Y., Zhang, Y., Wu, Y., & Xu, X. (2024). Understanding learners’ perceptions of ChatGPT: A thematic analysis of peer interviews among undergraduates and postgraduates in China. Heliyon, 10, e26239. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e26239
Yu, H., Guo, Y., Yang, H., Zhang, W., & Dong, Y. (2025). Can ChatGPT revolutionize language learning? Unveiling the power of AI in multilingual education through user insights and pedagogical impact. European Journal of Education, 60(1), e12749. https://doi.org/10.1111/ejed.12749
Tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Cách trích dẫn
THÔNG BÁO MỜI GỬI BÀI VIẾT
